Ticaret Dengesi (YİD): Tanım, Hesaplama ve Örnekler

Ticaret Dengesi (YİD) Nedir?

Ticaret dengesi (YİD), belirli bir dönemde bir ülkenin ihracatının değeri ile bir ülkenin ithalatının değeri arasındaki farktır. Ticaret dengesi, bir ülkenin ödemeler dengesinin (BOP) en büyük bileşenidir. Bazen bir ülkenin malları arasındaki ticaret dengesi ile hizmetleri arasındaki ticaret dengesi iki ayrı rakam olarak ayırt edilir.

Ticaret dengesi aynı zamanda ticaret dengesi, uluslararası ticaret dengesi, ticari denge veya net ihracat olarak da adlandırılır.

Temel Çıkarımlar

  • Ticaret dengesi (YİD), belirli bir dönemde bir ülkenin ithalat ve ihracatının değeri arasındaki farktır ve bir ülkenin ödemeler dengesinin (BOP) en büyük bileşenidir.
  • Değer olarak ihraç ettiğinden daha fazla mal ve hizmet ithal eden bir ülke ticaret açığı verirken, ithal ettiğinden daha fazla mal ve hizmet ihraç eden bir ülke ticaret fazlası verir.
  • Tek başına bakıldığında, elverişli bir ticaret dengesi, bir ekonominin sağlığını ölçmek için yeterli değildir. Diğer ekonomik göstergeler, iş çevrimleri ve diğer göstergeler açısından ticaret dengesini dikkate almak önemlidir.
  • Amerika Birleşik Devletleri düzenli olarak bir ticaret açığı verirken, Çin genellikle büyük bir ticaret fazlası veriyor.
1:35

Ticaret Dengesi nedir?

Ticaret Dengesini (YİD) Anlamak

YİD hesaplama formülü, ihracatın toplam değeri eksi ithalatın toplam değeri olarak basitleştirilebilir. Ekonomistler, YİD’i bir ülke ekonomisinin göreli gücünü ölçmek için kullanırlar.

Değer olarak ihraç ettiğinden daha fazla mal ve hizmet ithal eden bir ülkenin ticaret açığı veya negatif ticaret dengesi vardır. Tersine, ithal ettiğinden daha fazla mal ve hizmet ihraç eden bir ülkenin ticaret fazlası veya pozitif ticaret dengesi vardır.

Pozitif bir ticaret dengesi, bir ülkenin üreticilerinin aktif bir dış pazara sahip olduğunu gösterir. Yerel talebi karşılamaya yetecek kadar mal üretildikten sonra, yurtdışındaki müşterilerden yerel üreticileri meşgul etmeye yetecek kadar talep var. Negatif bir ticaret dengesi, para biriminin ihracat için dışarı akması anlamına gelir ve bu da ülkenin yabancı mallara aşırı derecede bağımlı olabileceğini gösterir.

Ticaret Dengesinin Hesaplanması

Bir ülkenin ticaret dengesi aşağıdaki formülle hesaplanır:

YİD = ihracat İthalatbegin{aligned}&textbf{BOT}=textbf{Dışa Aktarımlar}-textbf{İçe Aktarımlar}end{aligned} ​YİD = İhracat İthalat

İhracatın, yabancı ülkelere satılan tüm malların para birimi değerini ve havale, dış yardım, bağış veya kredi geri ödemelerinden kaynaklanan diğer çıkışları temsil ettiği yer. İthalat, yurt dışından ithal edilen tüm yabancı malların yanı sıra gelen havale, bağış ve yardımların dolar değerini temsil eder.

Borç kalemleri ithalatı, dış yardımı, yurtdışındaki yurtiçi harcamaları ve yurtdışındaki yerli yatırımları içerir. Kredi kalemleri arasında ihracat, yurt içinde yapılan yabancı harcamalar ve yurt içinde yapılan yabancı yatırımlar yer almaktadır. Ekonomistler, kredi kalemlerini borç kalemlerinden çıkararak, belirli bir ülke için bir ay, çeyrek veya bir yıl boyunca bir ticaret açığına veya ticaret fazlasına ulaşırlar.

YİD Hesaplama Örneği

İşte ticaret dengesinin nasıl hesaplanacağına dair bir örnek:

Diyelim ki bir ülkenin belirli bir yılda mal ihracatı 100 milyon dolar ve mal ithalatı 80 milyon dolar değerinde. Ticaret dengesini hesaplamak için, ithalatın değerini ihracatın değerinden çıkarırsınız:

Ticaret dengesi = İhracat – İthalat
= 100 milyon dolar – 80 milyon dolar
= 20 milyon dolar

Bu örnekte, ticaret dengesi 20 milyon dolar, bu da ülkenin +20 milyon dolar ticaret fazlası olduğu anlamına geliyor.

Ticaret dengesinin genellikle ticaret dengesi hesaplanan ülkenin para biriminde ölçüldüğünü not etmek önemlidir. Örneğin, yukarıdaki örnekteki ülke ABD ise, ticaret dengesi ABD doları cinsinden ölçülecektir. Ülke Japonya ise, Japon yeni ile ölçülür ve bu böyle devam eder.

Ticaret Dengesi Örnekleri

Amerika Birleşik Devletleri, Ağustos 2020’de 239 milyar dolarlık mal ve hizmet ithal etti, ancak diğer ülkelere yalnızca 171,9 milyar dolarlık mal ve hizmet ihraç etti. Böylece, Ağustos ayında ABD’nin -67.1 milyar dolarlık bir ticaret dengesi veya 67.1 milyar dolarlık bir ticaret açığı vardı.

Bir ticaret açığı Amerika Birleşik Devletleri’nde yeni bir olay değildir. Aslında, ülke 1970’lerden beri sürekli bir ticaret açığı veriyor. 19. yüzyılın büyük bir bölümünde, ülkenin de bir ticaret açığı vardı (1800 ile 1870 arasında, Amerika Birleşik Devletleri üç yıl dışında tümü için bir ticaret açığı verdi).

Tersine, pandemi küresel ticareti azaltsa bile Çin’in ticaret fazlası arttı. Ağustos 2022’de Çin, 314,9 milyar dolarlık mal ihraç etti ve 231,7 milyar dolarlık mal ithal etti. Bu, o ay için bir önceki aya göre 101 milyar $’dan düşüşle 79.4 milyar $’lık bir ticaret fazlası sağladı.

Ticaret Dengesi: Olumlu ve Olumsuz

Ticaret fazlası olarak da bilinen olumlu bir ticaret dengesi, bir ülke ithal ettiğinden daha fazla mal ihraç ettiğinde ortaya çıkar. Bu, ülkenin ithalatına harcadığından daha fazlasını ihracatından kazandığı anlamına gelir ve genellikle ekonomik gücün bir işareti olarak görülür. Ticaret fazlası, bir ülkenin belirli malların üretiminde ve ihracatında rekabet avantajına sahip olmasının bir sonucu olabilir veya bir ülkenin para biriminin nispeten düşük değerlenmesinin, ihracatını yabancı alıcılar için daha ucuz hale getirmesinin bir sonucu olabilir.

Öte yandan, ticaret açığı olarak da bilinen olumsuz bir ticaret dengesi, bir ülke ihraç ettiğinden daha fazla mal ithal ettiğinde ortaya çıkar. Bu, ülkenin ihracattan kazandığından daha fazlasını ithalata harcadığı anlamına gelir ve uzun bir süre devam ederse endişe kaynağı olabilir. Bir ticaret açığı, bir ülkenin belirli malların üretiminde karşılaştırmalı bir dezavantaja sahip olmasının bir sonucu olabilir veya bir ülkenin para biriminin nispeten aşırı değerlenmesinin, ithalatını daha ucuza ve ihracatını daha pahalı hale getirmesinin bir sonucu olabilir.

Genel olarak, olumlu bir ticaret dengesi bir ülke ekonomisi için olumlu bir işaret olarak görülürken, olumsuz bir ticaret dengesi olumsuz bir işaret olarak görülür. Bununla birlikte, bir ticaret açığının veya fazlasının her zaman ekonomik güç veya zayıflığın bir işareti olmadığını ve bir ülkenin genel ekonomik büyümesi, istihdam oranı ve enflasyon oranı gibi diğer faktörlerin de dikkate alınması gerektiğini belirtmek önemlidir.

Özel Hususlar

Büyük bir ticaret açığı olan bir ülke, mal ve hizmetleri için borç para alırken, büyük bir ticaret fazlası olan bir ülke, açık veren ülkelere borç para verir. Bazı durumlarda ticaret dengesi, o ülkedeki yabancı yatırım miktarını yansıttığı için o ülkenin siyasi ve ekonomik istikrarıyla ilişkilendirilebilir.

Ticaret fazlası veya açığı, her zaman bir ekonominin sağlığının geçerli bir göstergesi değildir ve iş çevrimi ve diğer ekonomik göstergeler bağlamında değerlendirilmelidir. Örneğin, bir durgunlukta ülkeler ekonomide istihdam ve talep yaratmak için daha fazla ihracat yapmayı tercih ederler. Ekonomik genişleme zamanlarında ülkeler, enflasyonu sınırlayan fiyat rekabetini teşvik etmek için daha fazla ithalat yapmayı tercih ediyor.

Ticaret Dengesi ve Ödemeler Dengesi

Ticaret dengesi, bir ülkenin mal ihracatı ve ithalatı arasındaki fark iken, ödemeler dengesi, mal ve hizmet ticareti ile finansal sermaye ve finansal transferler dahil olmak üzere bir ülkede yerleşik kişiler tarafından yapılan tüm uluslararası ekonomik işlemlerin bir kaydıdır. . Ticaret dengesi, ödemeler dengesinin bir parçasıdır ve yatırımlardan ve dış yardım ve hediyeler gibi transferlerden elde edilen gelirleri de içeren cari hesapta temsil edilir. Ödemeler dengesinin bir diğer parçası olan sermaye hesabı, mali sermaye ve mali transferleri içerir.

İlişkili olmalarına rağmen ticaret dengesi ve ödemeler dengesi aynı şey değildir. Ticaret dengesi, bir ülkeye giren ve çıkan mal akışını ölçerken, ödemeler dengesi, mal ve hizmet ticareti, finansal sermaye ve finansal transferler dahil olmak üzere tüm uluslararası ekonomik işlemleri ölçer. Bir ülke, ihraç ettiğinden daha fazla mal ithal ediyorsa, ancak aynı zamanda büyük miktarda mali sermaye alıyorsa veya mali transferler yapıyorsa, pozitif bir ticaret dengesine (ticaret fazlası) ve negatif bir ödemeler dengesine (açık) sahip olabilir. . Tersine, bir ülke ithal ettiğinden daha fazla mal ihraç ediyorsa, ancak aynı zamanda mali sermaye kaybediyorsa veya mali transferler yapıyorsa, negatif bir ticaret dengesine (ticaret açığı) ve pozitif bir ödemeler dengesine (fazla) sahip olabilir.

Bir Ülkenin Döviz Kurundaki Değişiklikler Dış Ticaret Dengesini Nasıl Etkiler?

Bir ülkenin para biriminin fiyatı arttığında, o ülkenin mal ve hizmetlerinin dış pazardaki maliyeti de artar. O ülkenin sakinleri için mal ithal etmek daha ucuz hale gelecek, ancak yerli üreticiler daha yüksek fiyatlar nedeniyle mallarını yurt dışına satmakta zorlanabilirler. Sonuçta bu, daha düşük ihracat ve daha yüksek ithalatla sonuçlanarak ticaret açığına neden olabilir.

Olumlu Ticaret Dengesi Nedir?

Bir ülkenin ihracatı ithalatının değerini aştığında elverişli bir ticaret dengesi oluşur. Bu, yerel ekonomik aktiviteyi canlandırmak için pozitif bir para akışını gösterir.

Bir Ülke Olumlu Bir Ticaret Dengesini Nasıl Sağlayabilir?

Birçoğu, ihracata yönelik imalat veya madencilik endüstrilerine büyük yatırımlar yaparak ticaret dengelerini iyileştirmeye çalışıyor. İthal mallara tarifeler koyarak veya ülkenin para birimini devalüe ederek ticaret dengesini iyileştirmek de mümkündür.

Ticaret Dengesini Nasıl Ölçeriz?

Ticaret dengesi tipik olarak bir ülkenin mal ihracatı ve ithalatı arasındaki fark olarak ölçülür. Ticaret dengesini hesaplamak için, bir ülkenin ithalat değerini ihracat değerinden çıkarırsınız. Sonuç pozitif ise, ülkenin ticaret fazlası (olumlu ticaret dengesi), negatif ise, ülkenin ticaret açığı (olumsuz ticaret dengesi) olduğu anlamına gelir.

Alt çizgi

Ticaret dengesi, bir ülkenin mal ihracatı ile ithalatı arasındaki farktır. Ticaret fazlası olarak da bilinen pozitif ticaret dengesi, bir ülke ithal ettiğinden daha fazla mal ihraç ettiğinde ortaya çıkar. Bu, ülkenin ithalatına harcadığından daha fazlasını ihracatından kazandığı anlamına gelir ve genellikle ekonomik gücün bir işareti olarak görülür. Öte yandan, ticaret açığı olarak da bilinen negatif ticaret dengesi, bir ülke ihraç ettiğinden daha fazla mal ithal ettiğinde ortaya çıkar. Bu, ülkenin ihracattan kazandığından daha fazlasını ithalata harcadığı anlamına gelir ve uzun bir süre devam ederse endişe kaynağı olabilir. Ticaret dengesi, bir ülkenin tüm uluslararası ekonomik işlemlerinin bir kaydı olan ödemeler dengesinin önemli bir bileşenidir.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button