Coğrafya

Okyanus Akıntılarının İklim Üzerindeki Etkisi

Okyanus akıntısı, okyanus suyunun yönlendirilmiş süreklilik arz eden hareketidir. Okyanus suyunun hareketi, kırılma dalgaları, tuzluluk farkları, Coriolis etkileri, rüzgâr, sıcaklıklar ve yükseklik farkları gibi suya etki eden kuvvetlerden kaynaklanır. Akıntı yönü; kıyı şeridinden, diğer akımlardan ve derinlikten etkilenir. Okyanus akıntıları binlerce kilometre boyunca sürebilir ve dünyanın farklı bölgelerinin iklimlerinin oluşmasında önemli bir küresel konveyör bandı oluşturabilir. Okyanus akıntıları ya okyanus yüzeyinde ya da 300 metrenin altındaki derin sularda oluşur. Akımlar, duruma bağlı olarak yatay veya dikey olarak hareket edebilir. Okyanus akıntıları, okyanus havzasının, topoğrafyanın ve Okyanus’u çevreleyen kara kütlesinin şeklinden de etkilenebilir.

Sıcak ve Soğuk Akımlar

Soğuk okyanus akıntıları, yüksek enlemden, ekvatordan tropiklerde alınan ısıyı emerek yukarıdaki havayı soğutmak için hareket eden soğuk su kütleleridir. Subtropikal yüksekliğin doğu tarafını dolaşan hava soğuk su kütlesine üflenir ve daha sonra ekvatora doğru sürüklendiğinde soğuk akımlar oluşur. Sıcak akımlar ekvatordan uzaklaşan daha yüksek sıcaklıklara sahip sıcak su kütleleridir. Sıcak akımlar, soğuk tuzlu su yoğunlaştıkça ve ışık ılık suyun genellikle ekvatordan uzak, zıt yönde akmasına izin verdiği zaman meydana gelir.

Okyanus Akıntıları İklimi Nasıl Etkiler?

Okyanus Akıntıları Haritası
Mavi: Soğuk – Kırmızı: Sıcak

Kuzeye ya da güneye hareket eden yatay akımlar; çok uzun mesafelere sıcak ya da soğuk suyu taşıyabilir. Yerinden çıkan ılık su havanın sıcaklığını yükseltirken, soğuk su havayı ve darbelerin bulunduğu kara yüzeyini soğutur. Mesela, tropikal Atlantik’ten gelen sular, Batı Avrupa kıyılarını ısıtır. Körfez Akıntısı (Gulf Stream), kuzeye doğru Atlantik’ten geçerek yumuşak bir iklim oluşturur.

Mustafa Sarıkaya

Gazi Ü. 18'

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu