Jeoekonomi Nedir?

Jeoekonomi terimi popüler hale gelmiş olmasına rağmen üzerinde anlaşılmış bir tanımı yoktur. En yaygın olarak, jeoekonomi, jeopolitik hedeflere ulaşmak için ekonomik araçların kullanılması olarak anlaşılmaktadır. Diğer tanımlar uçları tersine çevirir ve jeopolitik gücün ekonomik sonuçlar için nasıl kullanıldığına vurgu yapar. Genel olarak, jeoekonomi uluslararası ekonomi, jeopolitik ve stratejinin entegrasyonu olarak düşünülebilir.

Kavramsal Kökeni: Jeoekonomi, Soğuk Savaş sonrasında askeri gücün öneminin jeoekonomik güce yol açtığını iddia eden Edward Luttwak’ın bir makalesiyle 1990 yılında literatüre girmiştir.

Jeoekonominin Yükselişi: Terimin şimdi daha yaygın olarak kullanılmasının bir nedeni, gücün projelendirilmesi için giderek daha fazla ekonomik araç kullanan Çin’in yükselişidir. Diğer bir faktör de şudur: Devlet mülkiyetindeki işletmelerin canlanması, devletlerin emrinde daha fazla ekonomik kaynağa sahip oldukları anlamına gelir. Küresel ticaret bağlantılarının ve finansal piyasaların derinlemesine entegrasyonu, jeoekonomik araçları daha güçlü hale getirmiştir.

Jeoekonomi Unsurları: War by Other Means: Geoeconomics and Statecraft adlı eserin yazarları Robert Blackwill ve Jennifer Harris, günümüzün önde gelen jeoekonomik unsurlarını şöyle listelemiştir: ticaret politikası, yatırım politikası, ekonomik ve finansal yaptırımlar, finansal ve para politikası, enerji ve emtia, yardım ve siber unsurlar. Bazıları geçmişte de varken, diğerleri yenidir (siber) veya farklı bir ortamda (enerji) çalışır.

Jeoekonomik Mücadele: Çin, ABD ve Rusya tartışmasız dünyanın en önde gelen jeoekonomi uygulayıcısıdır.

  • Çin: Pekin, Tokyo’nun Doğu Çin Denizi’ndeki toprak ve egemenlik konusundaki çözülmesini zayıflatma çabaları için Japonya’dan araba ithalatını defalarca kesmiştir veya Japonya’ya Çin değerli toprak ihracatını durdurmuştur. Çin, Afrika’ya yardım sağlamada, Birleşmiş Milletlerde oy veren ülkeleri ödüllendirmektedir.
  • Rusya: Putin, enerji kaynağını stratejik hedeflere ulaşmak için kullanıyor. 2008’de, siyasi tartışmaların ortasında -kışın ortasında-, Avrupa’nın bazı bölgelerine giden doğal gaz boru hatlarını kapattı. Rusya’nın Kırım’ın ilhakına cevaben, ABD ve diğerleri Ukrayna topraklarını savunmak için asker göndermediler, bunun yerine Rusya’ya yaptırımlar uyguladılar.
  • ABD: Amerika ayrıca, İran’ın nükleer politikalarını yaptırımlarla etkilemek için uluslararası çabalara da yol açtı. Doların üstünlüğü ve ABD’nin uluslararası finansal sistemin egemenliği, Amerikan yaptırımlarının çok fazla kullanılması gerçeğini de beraberinde getiriyor. Görülmektedir ki: Jeoekonomi gelecek yıllarda çok daha fazla duyacağımız bir terimdir.

Yararlanılan Kaynaklar

  • Ambassador Robert D. Blackwill ve Jennifer M. Harris, War by Other Means: Geoeconomics and Statecraft, 2016
  • What is Geoeconomics?, https://www.chathamhouse.org

Mustafa Sarıkaya

Gazi Ü. 18'

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu